HOE WERKEN WIJ > WG pelgrimspaden2

Werkgroep pelgrimspadden

jakobswegen@compostelagenootschap.be

De werkgroep heeft als opdracht de historische etappeplaatsen op de wegen naar Santiago opnieuw zichtbaar te maken als onderdeel van een Europees netwerk van pelgrimspaden. Hij werkt daartoe samen met Franse, Nederlandse en Belgische zusterorganisaties.

De werkgroep stippelde vijf routes uit, zorgde voor bewegwijzering en publiceerde vier topogidsen. Vandaag is Vlaanderen definitief geen witte vlek meer in het netwerk van pelgrimswegen naar Compostela.
De taak van de werkgroep is daarmee niet beëindigd. Er blijven vrijwilligers nodig om de routebeschrijving en de logiesinformatie te actualiseren, en om de bewegwijzering te controleren.

Geschiedenis

In de middeleeuwen bestonden er in de Nederlanden vrijwel geen specifieke pelgrimsroutes. Langs een toen al fijnmazig netwerk van wegen verplaatsten pelgrims zich naar het zuidwesten en kozen hun etappeplaatsen in functie van logiesmogelijkheden, bedevaartplaatsen, relieken …. Maar kloosters verdwenen, nieuwe werden gebouwd, legers maakten delen van de camino ontoegankelijk of gevaarlijk, relieken verdwenen … en dus veranderden ook de etappeplaatsen.
Er zijn maar weinig verslagen van middeleeuwse pelgrimstochten door de Nederlanden bewaard. Aanwijsbare ‘routes’ zijn de Niederstrasse (Keulen, Maastricht, Leuven, Brussel, Halle en verder richting Parijs) en de Via Yprensis (Nieuwpoort, Rijsel), in de middeleeuwen vooral gebruikt door Engelse pelgrims. Geen van beide is vandaag zinvol in te passen in het pelgrimswegennetwerk.

Vandaag

Bij het uitstippelen van pelgrimspaden hanteerde de werkgroep volgende criteria.
  1. Authenticiteit. De Raad van Europa eist dat een Compostelaroute in het verleden als zodanig gebruikt werd. Historische etappeplaatsen moeten in de hedendaagse pelgrimswegen geïntegreerd worden. Bij gebrek aan echte historische wegen is deze vereiste voor de Nederlanden niet belangrijk
  2. Relevantie. De weg moet nuttig zijn voor hedendaagse pelgrims.
  3. Begaanbaarheid. Onverharde wegen hebben de voorkeur boven fietspaden. Fietspaden de voorkeur boven autoluwe wegen. Autoluwe wegen de voorkeur boven drukke wegen.
  4. Doelgerichtheid. Zonder nutteloze omwegen.
  5. Onderhoudbaar. Ook in de toekomst moeten we de weg kunnen bewegwijzeren en beschrijven.
    De werkgroep kiest ervoor om waar mogelijk gebruik te maken van GR-paden, fiets- en wandelroutenetwerken, oevers van kanalen en rivieren. Dat maakt de beschrijving en de bewegwijzering gemakkelijker.
  6. Integratie. Vlaamse pelgrimswegen moeten aansluiten op pelgrimswegen of GR-routes in de buurlanden.

Plaatselijke tradities en belangrijke kerken werden in de mate van het mogelijke in de route geïntegreerd. Voorbeelden zijn het St.-Evermarusspel in Rutten en de benedictijnenabdij van Zevenkerken (Brugge), de bakermat van het Vlaams Genootschap.


  • De Via Brabantica loopt van Bergen-op-Zoom of Breda naar Mechelen en van daar naar Leuven of naar Nijvel.
    Van Leuven loopt de route naar de Via Monastica in Jodoigne.
    Van Brussel gaat het richting Nijvel waar de route aansluit op de Via Gallia Belgica.
    Die loopt naar St.-Quentin van waar je verder kan naar Parijs. Vóór Saint-Quentin zal de Gallia Belgica in de nabije toekomst ook aansluiten op de pelgrimsweg naar Reims en Vézelay.

  • De Via Monastica loopt van Vessem (NL) langs vier norbertijnenabdijen en door de Maasvallei naar Rocroi (F). Van daar kan je verder naar Vézelay.

  • Via Brugensis brengt je van Sluis (NL) via Brugge en Roeselare naar Menen, Doornik en Sebourg (F) In de nabije toekomst zal de route van Menen naar Rijsel, Arras en Amiens lopen.
    De Via Brugensis krijgt in 2014 een aparte brochure.

  • De Via Scaldea loopt van Sluis via Gent en langs de Schelde naar Doornik en Sebourg.
    De Via Scaldea krijgt in 2014 een aparte brochure, met ook een beschrijving tot (bijna in) Reims.

  • De Via Limburgica brengt je van Thorn (NL) via Maaseik naar Tongeren. Verder door Waals Haspengouw naar Cognelée waar de de route aansluit op de Via Monastica.
In elke gids vind je een gedetailleerde routebeschrijving, kaartmateriaal (1:50 000) en logiesinformatie. De gids geeft ook achtergrondinformatie over landschap, cultuurgeschiedenis en bezienswaardigheden. Niet in het minst over de jacobalia.

Meer over de routes in België vind je onder ‘Op Weg >Naar Compostela > Te Voet’ en onder ‘Publicaties’.

Een apart verhaal is het Jakobskerkenpad, een 840 km lange route langs de Jakobskerken in Vlaanderen.
Voor meer informatie klik je op
Jakobskerkenpad